Strategie radzenia sobie – Co to znaczy radzić sobie na podstawie Wykładu Jerzego Mellibrudy.

(Materiały do wykorzystania przez wychowawców klas i nauczycieli (przygotowane prze B. Sala)

Nasze codzienne kłopoty i zmartwienia mogą być źródłem uciążliwego stresu, jeżeli niezbyt sobie z nim radzimy, może mieć negatywny wpływ na nasz układ odpornościowy i zwiększać ryzyko różnych chorób.

Ćwiczenie 1

Oszacuj ( na skali 1-7), czy te wydarzenia były dla Ciebie źródłem uciążliwego stresu, z którym niezbyt sobie radziłeś:

  • Żle wykonałeś zadanie, za które byłeś odpowiedzialny,

  • Ktoś Cię skrytykował lub zaatakował słownie, zwrócono Ci uwagę w nieprzyjemny sposób,

  • Byłeś przez kogoś zawstydzony lub obwiniony,

  • Kłóciłeś się z kimś,

  • Czekałeś długo na przystanku,

  • Coś zgubiłeś lub zepsułeś,

  • Była zła pogada,

  • Miałeś kłopoty finansowe,

  • Dowiedziałeś się czegoś nieprzyjemnego,

  • Spóźniłeś się do pracy,

  • Rozpoznawanie trudnych sytuacji polega na

    1. Wstępnym oszacowaniu sytuacji – zobacz i zrozum.

      Tą sytuację możemy rozpoznać na dwa sposoby:

      I – jako zagrożenie, jako coś, co może nam zagrozić, spowodować straty

      II, – jako wyzwanie, szansę.

      Wstępna ocena sytuacji podlega silnemu wpływowi przekonań na temat siebie, świata, życia i innych ludzi. Nasze przekonania często są ukształtowane przez niekorzystne wydarzenia życiowe. Są źródłem nastawień lub uprzedzeń, które zniekształcają wstępną ocenę aktualnych sytuacji.

      Typowe przykłady zniekształcających nastawień:

    • Domaganie się aprobaty od innych,

    • Za wysokie oczekiwania,

    • Gotowość do obwiniania siebie i innych,

    • Nadmierny niepokój,

    • Unikanie dostrzegania trudności,

    • Zależność od innych,

    • Bezradność życiowa

      Zmiany niekorzystnej oceny wstępnej:

      - dokonywanie alternatywnych interpretacji sytuacji,

      - wymyślanie scenariusza jeszcze gorszej wersji wydarzeń w celu zobaczenia, „ że nie jest wcale tak źle, jak nam się na początku wydawało,

      - uwalnianie się od deprecjonujących etykietek osobistych,

      - dokonanie racjonalnych ocen i przygotowanie się wcześniej do trudnych sytuacji – potęga zdrowego i pozytywnego myślenia

       

       

    1. Wtórnej ocenie naszych możliwości:

      Intuicyjnie zwracamy nasze spojrzenie na samych siebie i pytamy, co my możemy z tym zrobić, czy wierzymy w siebie, czy uda nam się to rozwiązać.

      Ale niektórzy zaczynają uciekać i np. skupiają się wokół lęku.

      Wtórna ocena zasobów i możliwości to zastanawianie się na tym, co można w związku z sytuacją zrobić, którą oceniamy, jako trudną i stresową. Proces wtórnej oceny zależy w znacznym stopniu od poczucia kompetencji i skuteczności osobistej oraz poczucia wartości

    Typowe reakcje na trudne sytuacje to: dystansowanie się( złap perspektywę, zadbaj o poczucie bezpieczeństwa), konfrontacja ( zbliżanie się do sytuacji), samokontrola (opanuj się, pilnuj się, bądź uważny, kontrola swoich reakcji uczuć), poszukiwanie wsparcia u ludzi, akceptacja i odpowiedzialność (mocno poczuj odpowiedzialność za całą tą sytuację), planowe rozwiązywanie problemów ( możliwe szybko), ucieczka i unikanie ( krok do tyłu), pozytywna interpretacja sytuacji.

    Różne style radzenia sobie z trudnymi sytuacjami:

    1. Planowanie, myślenie, co zrobić, planowanie kolejnych kroków

    2. Odsuwanie konkurencyjnych zajęć

    3. Poszukiwanie wsparcia

    4. Pozytywna reinterpretacja ( okazja do zdobycia doświadczenia)

    5. Akceptacja okoliczności

    6. Zwrócenie się do religii

    7. Skupienie się na uczuciach i ich interpretacja

    8. Powściągliwość i zwiększona samokontrola

    9. Rezygnacja z działania

    10. Zaprzeczanie

    11. Korzystanie z alkoholu i innych substancji

     Trudności w radzeniu sobie, wysoka cena, jaką płaci się za błędy często pochodzi od tego, co ludzie z tym robią, Szkodzenie, przeszkadzanie sobie samemu:

    1. Robię różne dziwne rzeczy dla samej podniety,

    2. Nie dbam oto, co się ze mną stanie

    3. Nie korzystam z opieki lekarskiej, gdy jestem chory,

    4. Popełniam stale te same błędy

    5. Często spóźniam się

    6. Źle się odżywiam, nie szanuję siebie

       

    Obronne unikanie wyzwań życiowych to też przeszkadzanie sobie:

    Izolacja społeczna( unikanie ludzi), unikanie intymności (brak przyjaciół), unikanie ekspresji negatywnych uczuć, zwlekanie i odkładanie na później ( to może jeszcze poczekać), unikanie oceny i współzawodnictwa (porównywanie z innymi jest przerażające), dystansowanie się emocjonalne, unikanie zaangażowania zawodowego i finansowego, ucieczki.

    Elementy filozofii życia, które są pomocne.

    Elastyczność – twórz alternatywne sposoby radzenia, wymyślaj, a może tak - a może tak,

    Dalekowzroczność – wyobraź sobie odległe rezultaty, efekty swoich działań, zakorzeń swoją nadzieję,

    Racjonalizm – trafna, chłodna ocena sytuacji, własnych planów

    Osoby radzące sobie skutecznie w życiu charakteryzują się:

    1. Podchodzą do trudności z nastawieniem na sukces, poczucie kompetencji

    2. Podejmują odpowiedzialność za rozwiązywanie własnych problemów

    3. Wykorzystują wezwania, jako okazję do rozwoju ( więcej odwagi, wiary w siebie)

    4. Kontaktują się z wyzwaniami nie tracąc cierpliwości, humoru i nadziei

    Nad tymi umiejętnościami można pracować doskonalić je i rozwijać.

    Coś innego i przykrego Ci się wydarzyło